ATRAKCJE  TURYSTYCZNE

Kanał Augustowski Rynek Zygmunta Augusta
Bazylika Mniejsza Studzieniczna
Dom Turysty (PTTK) Oficerski Yacht-Club
Cmentarz Augustowski Stara Poczta

  Ogromną popularnością w Augustowie cieszą się wycieczki statkami białej floty, podczas których można podziwiać piękno regionu. Zwolennicy mniejszych środków transportu mogą skorzystać z oferty właścicieli gondoli, lub wypożyczalni żaglówek, którymi na życzenie można dotrzeć tam, gdzie statki nie kursują. Miłośnicy sportów motorowodnych mogą poczuć wiatr we włosach pływając po jeziorach Białym i Necko. Ci, których nie przeraża wysiłek wybierają kajaki, którymi można dotrzeć w najbardziej malownicze zakątki Ziemi Augustowskiej. Od lat największe rzesze turystów przyciągają szlaki kajakowe Kanału Augustowskiego, Czarnej Hańczy i Rospudy. Dużą popularnością w Augustowie cieszy się Elektryczny Wyciąg Nart Wodnych. Miłośnicy błogiego leniuchowania i opalania się zapewne znajdą swój ulubiony kącik na oddanym do użytku w 2007 r. Molo imienia Radiowej Trójki.
  Malownicze trasy turystyczne Puszczy Augustowskiej pozwalają podziwiać piękną, nieskażoną przyrodę. Ich atutem jest to, iż z powodzeniem można je przebyć zarówno pieszo, rowerem jak i w siodle na wytyczonych szlakach.
Szlaki turystyczne
  Miłośnicy aktywnego wypoczynku nie wyjadą z Augustowa rozczarowani. Szeroka oferta ścieżek i szlaków pozwala na uprawianie turystyki pieszej, rowerowej, konnej, kajakowej.
Popularne szlaki kajakowe Rospudy i Czarnej Hańczy dzięki Kanałowi Augustowskiemu można przedłużyć aż do Niemna czy Biebrzy. W najbardziej odludne zakątki regionu można dotrzeć dzięki gęstej siatce szlaków rowerowych, zarówno lokalnych jak i międzynarodowych (R11). Wycieczki można rozpocząć już w centrum Augustowa dzięki sieci ścieżek pieszo – rowerowych w mieście. Amatorzy spędzania wolnego czasu w siodle mogą podziwiać piękno Ziemi Augustowskiej na wytyczonym szlaku konnym.

  Urok Ziemi Augustowskiej nie przemija z odejściem lata. Okoliczne jeziora, pełne ryb przez okrągły rok, cieszą się ogromnym zainteresowaniem miłośników wędkowania. Jesienią tutejsze lasy są rajem dla grzybiarzy, zimą gruba warstwa lodu na augustowskich jeziorach stwarza doskonałe warunki do uprawiania łyżwiarstwa i „żeglowania” na bojerach. Drogi leśne znakomicie nadają się do urządzania kuligów lub uprawiania narciarstwa biegowego. W latach 2009 – 2012 w ramach projektu „Rozbudowa infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej w strefie Kanału Augustowskiego” na wybudowanych dotychczas ścieżkach rowerowych i pieszych powstaną sztucznie naśnieżane trasy do uprawiania narciarstwa biegowego.Baza noclegowa charakteryzuje się dużą różnorodnością i wysokim standardem obsługi turystów.
  Po aktywnie spędzonym dniu w Augustowie zapas energii najlepiej uzupełnić za pomocą regionalnych specjałów. Augustowskie lokale gastronomiczne oferują duży wybór dań z ryb słodkowodnych m.in. siei, sielawy, sandacza, węgorza, oraz dań regionalnych. Większość regionalnych specjałów jest przyrządzana z ziemniaków pod różnymi postaciami. Największym powodzeniem cieszą się kartacze, często zwane z litewska kołdunami. Są to duże owalne pyzy przygotowane z ziemniaków (surowych z dodatkiem gotowanych) nadziewane mielonym mięsem wieprzowym. Kształtem przypominają dawne pociski artyleryjskie, używane do rażenia przeciwnika z małych odległości, stąd nazwa. Potrawę podaje się z zasmażką z cebuli i boczku. Będąc w Augustowie koniecznie trzeba też skosztować soczewiaków, kiszki i babki ziemniaczanej oraz kindziuka.
Każdy łasuch podczas pobytu w Augustowie powinien skosztować popularnego w regionie sękacza oraz pampuchów.


  KANAŁ AUGUSTOWSKI powstał w konsekwencji wojny celnej pomiędzy Królestwem Polskim i Rosją a Prusami. Utrudniony dostęp do Bałtyku skierował uwagę rządów Polski i Rosji na możliwość wykorzystania wodnego transportu śródlądowego w szerszym zakresie.
  Z inicjatywy Ministra Skarbu Księcia Franciszka Ksawerego Druckiego – Lubeckiego, w czerwcu 1823 r., Ignacy Prądzyński rozpoczął prace nad projektem Kanału Augustowskiego, który miał połączyć dorzecze Narwi z Niemnem. Niemen z Bałtykiem miał połączyć Kanał Windawski. Niestety Kanału Windawskiego nigdy nie wybudowano.
  Dla utrzymania odpowiedniego poziomu wody zaprojektowano śluzy oraz wiele upustów i jazów. Prace rozpoczęto w lipcu 1824 r. od regulacji koryt Biebrzy i Netty, usypania wałów i utworzenia dróg holowniczych. Wznoszenie kamienno - ceglanych śluz rozpoczęto w połowie 1825 r. Cykl budowy jednej nie przekraczał dwóch lat. Zadbano o to, by były one jednocześnie praktyczne i estetyczne. Na zewnątrz wykładano je czerwoną, wzmocnioną cegłą, łącząc z białym piaskowcem, co nawiązywało symbolicznie do barw narodowych. W miarę rozwoju budowy Kanału powstały odcinki, którymi kierowali poszczególni oficerowie inżynierii. Jednocześnie w pracach uczestniczyło od 5 do 7 tysięcy ludzi. Większość prac wykonano ręcznie.
  Budowę zakończono w 1838 r. i w 1839 otwarto żeglugę na Kanale. Obniżenie ceł przez rząd pruski (tuż po rozpoczęciu prac budowlanych nad Kanałem Augustowskim) spowodowało, że ostatecznie nie został on wykorzystywany, jak pierwotnie zakładano.
  Całkowita długość Kanału wynosiła 101,2 km. Na odcinku tym wybudowano 18 śluz, z czego czternaście obecnie znajduje się po polskiej stronie, jedna w pasie granicznym i trzy po stronie białoruskiej. Różnice poziomów wód pomiędzy poszczególnymi zbiornikami wynoszą od 0,8 do 8,0 m. Im większa różnica, tym bardziej „skomplikowaną” śluzę trzeba było wybudować. W ten sposób powstała dwukomorowa śluza Paniewo (różnica poziomów 6,29 m) i trzykomorowa - Niemnowo (różnica poziomów wynosiła 7,46 m). Pozostałe 16 to śluzy jednokomorowe.
  Do dzisiaj wygląd zbliżony do pierwotnego zachowało 13 śluz (9 po stronie polskiej). Tak jak przed 150 laty, aby komora napełniła się wodą, śluzowi otwierają luki wrót, podnosząc zastawki ręcznymi lewarkami. Następnie otwierają masywne wrota, pchając długie dyszle, które stanowią przeciwwagę dla skrzydeł wrót.
  Kanał jest zabytkiem budownictwa wodnego i kandyduje do wpisania na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W 2007 r. został uznany przez Prezydenta RP za pomnik historii.
  Zaniedbany w okresie powojennym odcinek Kanału po stronie białoruskiej po rekonstrukcji w latach 2004-2005 ma ok. 25 km długości. Znajdują się tam 4 śluzy, w tym jedna czterokomorowa Niemnowo (czwartą komorę dobudowano podczas rekonstrukcji, gdyż zwiększyła się różnica poziomów wody pomiędzy odcinkiem kanału i rzeką Niemen). Odbudowę kanału przeprowadzono na podstawie dziewiętnastowiecznych rysunków i planów. Zachowano pierwotny wygląd śluz, wykorzystano metody umocnienia koryta opracowane jeszcze za czasów Prądzyńskiego. W trakcie renowacji wydłużono Kanał, aktualnie jego długość to ok. 103 km.
  Po obu stronach granicy Kanał jest coraz powszechniej wykorzystywany jako malowniczy szlak wodny. Kajaki, canoe, statki, gondole, żaglówki, barki, katamarany, przedziwne pływające konstrukcje (unoszące się na wodzie w Augustowie podczas popularnej imprezy Mistrzostwa Polski w pływaniu na byle czym „Co Ma Pływać Nie Utonie”) wszystko to można spotkać na trasie tego XIX wiecznego zabytku.


  RYNEK ZYGMUNTA AUGUSTA do czasów II Wojny Światowej odbywały się tutaj targi i jarmarki. Plac otoczony jest ciągiem niskich eklektycznych kamieniczek, z których najstarsza (nr 28), wybudowana w 1801 r., gościła Napoleona Bonaparte 8 grudnia 1812 r. Środek głównego placu zajmuje park z 1847 r., zwany początkowo „Ogrodem Saskim”, w okresie międzywojennym - „Ogrodem Jagiellońskim”. W niedzielne popołudnia w parku odbywały się festyny i koncerty orkiestr dętych. Obecnie mają tu miejsce popularne targi staroci. Na przestrzeni lat mieściły się tu różne obiekty m.in. dworek starosty, ratusz, cerkiew prawosławna o istnieniu, której przypomina niewielki budynek – posterunek stójkowego, chroniącego świątynię. Obecnie w parku są usytuowane fontanna oraz Kolumna Zygmunta Augusta, którą ufundowano w hołdzie założycielowi miasta w 450 rocznicę nadania w Wilnie praw miejskich.

  BAZYLIKA MNIEJSZA pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa trójnawowy neoromański kościół został pobudowany z cegły w latach 1906 – 1911 według projektu Adama Piotrowskiego. Kościół powstał na miejscu dawnego cmentarza i jest szóstą świątynią w tym miejscu. Wewnątrz znajduje się pięć dębowych ołtarzy, które zostały wykonane w latach dwudziestych XX w. Na uwagę zasługują również witraże nawiązujące do tysiąclecia przyjęcia przez Polskę chrztu. Zniszczoną podczas II Wojny Światowej świątynię odbudowali parafianie pod kierownictwem ówczesnego proboszcza parafii ks. Wojciecha Chojnowskiego. Wysadzone przez Niemców w sierpniu 1944 r. wieże zostały odbudowane dopiero w 1986 r. W 2001 r. ogłoszono dekret papieski o nadaniu świątyni tytułu Bazyliki Mniejszej.

  STUDZIENICZNA obecnie znajduje się w granicach administracyjnych Augustowa. Największe uroczystości w sanktuarium odbywają się na Zielone Świątki.
Wieś powstała w drugiej połowie XVIII w. Według wierzeń miejscowej ludności oraz odwiedzających woda ze studzienki usytuowanej obok kapliczki ma uzdrawiającą moc, leczy m.in. choroby oczu.
W XVIII wieku osiadł tu pustelnik - Wincenty Murawski - emerytowany wojskowy, który w 1770 r. na małej wysepce zbudował niewielką drewnianą kapliczkę. Dzięki pielgrzymce do Rzymu wyjednał u Papieża Piusa VI aż cztery odpusty dla tutejszego kościoła i przywiózł istniejące do dziś obrazy: Św. Anny, Św. Jana Nepomucena i Św. Tekli. Obiektem kultu jest słynący łaskami obraz Matki Boskiej Studzieniczańskiej – Matki Kościoła. Obraz, uwieńczony koronami papieskimi 17 września 1995 r., został namalowany techniką olejną przez nieznanego artystę. Pochodzi z XVIII w. i jest wierną kopią wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej.
W 1872 r. drewnianą kaplicę zastąpiono murowaną. Jej budowniczym był inżynier kanałowy Ludwik Jeziorkowski. Na 64 wbitych w podmokłą wyspę palach wzniesiono neoromańską kaplicę w kształcie rotundy. Pod koniec XIX w. wyspę połączono z lądem usypaną groblą. Obecnie grobla stanowi piękną aleję wysadzaną brzozami. Od kapliczki i studzienki z leczniczą wodą ścieżka wiedzie do drewnianego kościoła. Kamień węgielny pod jego budowę położono w 1847 r. Kościół ma 3 ołtarze – główny Św. Anny, boczne – Św. Jana Nepomucena i Św. Tekli. Wystrój wnętrza świątyni jest dziełem ludowych artystów.
Sanktuarium w Studzienicznej odwiedził Papież Jan Paweł II 9 czerwca 1999 r. Wizytę upamiętnia pomnik Ojca Świętego ze słynnymi słowami wypowiedzianymi przez niezwykłego gościa "Byłem tu wiele razy, ale jako Papież po raz pierwszy i chyba ostatni".


  DOM TURYSTY (Dom wycieczkowy PTTK) jego budowę na Białej Górze zainspirowała Liga Popierania Turystyki. Miał służyć uczestnikom mistrzostw Europy w Żeglarstwie w 1939 r. Projekt hotelu „Nad Jeziorami” sporządził zespół architektów pod kierownictwem Macieja Nowickiego. Prace wykończeniowe zakończono w lutym 1939 r. Obiekt posiadał 100 miejsc noclegowych w 70 pokojach, salę dancingową, bufet, bilard, pokoje do brydża, własną plażę oraz garaże i obszerny parking. Instalacja centralnego ogrzewania zapewniała całoroczne wykorzystanie obiektu. Zniszczony podczas wojny, został odbudowany w 1948 r. przez Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Obecnie w budynku mieści się zajazd, w którym na ścianie naprzeciwko recepcji znajduje się kolorowa mozaika przedstawiająca Augustów i okolice.

  OFICERSKI YACHT – KLUB obiekt wybudowany według projektu Juliusza Nagórskiego w latach 1934 – 1935. Ośrodek oddano do użytku na początku lipca 1935 r. Ośrodek posiadał duże sale bankietowe, 40 pokoi, bibliotekę, łazienki, tarasy. Obok luksusowej części ośrodka wybudowano część sportową z miejscami noclegowymi, port i hangary na łodzie oraz budynek z salami klubowymi, bufetem i pokojami mieszkalnymi.

  CMENTARZ AUGUSTOWSKI założyli Prusacy w 1800 r. Główna aleja cmentarna była częścią dawnego traktu napoleońskiego, którym wojska księcia Hieronima Bonapartego maszerowały na Moskwę. Początkowo nekropolia była podzielona na kwatery: rzymskokatolicką, prawosławną, muzułmańską, ewangelicką i żydowską. Najstarsze i najciekawsze pomniki skupione są w pobliżu kaplicy cmentarnej ufundowanej przez rodzinę Truszkowskich w 1832 r. Wokół kaplicy zachowały się najstarsze nagrobki m.in. kilka odlewów żeliwnych nagrobków z Huty Sztabińskiej. Najbardziej okazały kształtem przypominający kapliczkę gotycką upamiętnia miejsce spoczynku Adolfa Gerschowa – pierwszego administratora Fundacji Sztabińskiej. Obecnie poza cmentarzem znajduje się dawna kwatera żydowska, upamiętniona pomnikiem z czarnego marmuru poświęconym mieszkańcom Augustowa narodowości żydowskiej.

  STARA POCZTA neoklasycystyczny budynek projektu H. Marconiego wzniesiono w 1829 r. przy trakcie warszawsko – petersburskim. Budynek pełnił rolę stacji przeprzęgowej na 16 koni oraz hoteliku dla specjalnych gości, m. in. rodziny carskiej. Z augustowskiej poczty nadawano przesyłki do Grodna, Kowna i Warszawy. Do stolicy paczki i listy nadawane pocztą kurierską docierały w ciągu dwudziestu godzin. W 1964 r. w budynku poczty uruchomiono hotel oraz biuro turystyczne. Obecnie ma tu swą siedzibę Szkoła Muzyczna I stopnia. W pobliskim parku znajduje się kilka pomników przyrody, m. in. klon pospolity, jesion wyniosły, brzoza brodawkowata oraz ogromny głaz postawiony dla upamiętnienia 150 rocznicy rozpoczęcia budowy Kanału Augustowskiego.






Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach Funduszu Małych Projektów
Programu Współpracy Transgranicznej„Litwa – Polska” 2007 - 2013